การให้อาหารสายยางของผู้ป่วยผ่านทางหน้าท้องการให้อาหารทางสายยางผ่านทางหน้าท้อง (Gastrostomy หรือ PEG) เป็นวิธีที่ได้รับความนิยมสำหรับผู้ป่วยที่ต้องรับอาหารระยะยาว เพราะดูแลรักษาง่ายกว่า และลดการระคายเคืองบริเวณจมูกและคอครับ
เพื่อให้การดูแลเป็นไปอย่างถูกต้องและปลอดภัยที่สุด ผมสรุปขั้นตอนและข้อควรระวังสำคัญมาให้ ดังนี้ครับ
1. ขั้นตอนการเตรียมตัวและผู้ป่วย
จัดท่าทาง: สำคัญมากครับ แม้จะเป็นสายทางหน้าท้องแต่ก็ยังมีโอกาสสำลักได้ ต้องยกหัวเตียงสูง 30-45 องศา ขณะให้และหลังให้ต่อเนื่อง 1 ชั่วโมง
ตรวจสอบแผล: ดูรอบๆ รูเปิดว่ามีอาการบวม แดง มีหนอง หรือมีอาหารรั่วซึมออกมาหรือไม่
เช็กอาหารค้าง (Residual Check): ใช้ไซริงค์ดูดเช็กว่าอาหารมื้อก่อนหน้าย่อยหมดหรือยัง หากเหลือค้างเกิน 100-150 ml ควรเลื่อนมื้ออาหารออกไปก่อน
2. วิธีการให้อาหาร (Feeding Technique)
ล้างสายก่อนให้ (Pre-flush): ให้น้ำเปล่าสะอาดประมาณ 30 ml เพื่อตรวจสอบว่าสายไม่อุดตัน
ให้อาหาร: ปล่อยให้อาหารไหลลงตามแรงโน้มถ่วงช้าๆ ห้ามใช้ลูกสูบดันแรงๆ เพราะจะทำให้ผู้ป่วยปวดท้องหรืออาเจียน
ล้างสายหลังให้ (Post-flush): เมื่ออาหารใกล้หมดสาย ให้ตามด้วยน้ำเปล่าประมาณ 30-50 ml เพื่อไม่ให้อาหารค้างจนบูดหรืออุดตันในสาย
3. การดูแลความสะอาด "แผลหน้าท้อง" (สำคัญที่สุด)
หัวใจหลักคือ "ความสะอาดและความแห้ง" ครับ
ทำความสะอาด: ใช้สำลีชุบน้ำเกลือ (NSS) เช็ดวนจากข้างในรูเปิดออกมาข้างนอกวันละ 1-2 ครั้ง
ซับให้แห้ง: หลังจากเช็ดต้องซับผิวหนังรอบสายให้แห้งสนิทเสมอ เพราะความอับชื้นจะทำให้เกิดเชื้อราและผิวหนังอักเสบได้ง่าย
การหมุนสาย: ควรหมุนสายยาง 360 องศาเบาๆ วันละครั้ง เพื่อป้องกันไม่ให้ตัวล็อคด้านใน (Internal Bumper) ติดแน่นกับผนังกระเพาะเกินไป
4. ข้อดีของการให้อาหารทางหน้าท้อง
ความสบาย: ไม่เจ็บจมูก ไม่ระคายเคืองคอ และลดโอกาสการเป็นไซนัสอักเสบ
ภาพลักษณ์: สายซ่อนอยู่ใต้เสื้อผ้าได้ ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกมั่นใจขึ้นเวลาทำกิจกรรม
ความปลอดภัย: โอกาสที่สายจะเลื่อนหลุดเข้าไปในหลอดลม (ซึ่งทำให้สำลักรุนแรง) มีน้อยกว่าสายทางจมูกมาก
⚠️ สัญญาณเตือนที่ต้องรีบพบแพทย์
มีลมหรืออาหารรั่วซึม ออกมาทางรูเปิดหน้าท้องในปริมาณมาก
ผิวหนังรอบแผล บวม แดง ร้อน หรือมีหนอง
สายหลุด: ห้ามพยายามดันสายกลับเข้าไปเองเด็ดขาด เพราะอาจเข้าไปผิดช่องทาง ให้รีบไปโรงพยาบาลทันทีภายใน 4-6 ชั่วโมงก่อนที่รูเปิดจะปิดตัวลง
เลือดออก: มีเลือดสดๆ ไหลออกมาจากแผลหรือดูดได้จากสายยาง
